Het verschil tussen stress, oververmoeid, overspannen en burn-out

Het verschil tussen stress, oververmoeid, overspannen en burn-out

We hebben allemaal de termen overspannen, oververmoeid, burn-out en stress wel eens gehoord, maar velen weten niet wat nou precies het verschil is tussen deze definities. Kort gezegd zijn het fases van hetzelfde probleem/ziektebeeld. Mensen die vandaag gestrest zijn, krijgen later last van oververmoeidheid. Als ze daar niets aan doen, dan raken ze overspannen. Als de stress uit de hand blijft lopen dan is een burn-out meestal het eindresultaat.

Het begint met stress

Wat is stress? We ondervinden stress als we onder druk staan. Deze druk kan ontstaan doordat er meer van ons gevraagd wordt dan we op een ontspannen manier kunnen opbrengen. Het zenuwstelsel leest elke soort stress als gevaar en zorgt er daarom voor dat we bereid zijn om te vechten of vluchten. Daarvoor worden de spieren aangespannen, de zintuigen op scherp gezet en de hartslag en ademhaling opgevoerd. Ook worden alle niet acute processen even aan de kant gezet.

Langdurige stress leidt tot oververmoeidheid

We zijn allemaal wel eens vermoeid. Een gezond persoon herstelt daarvan door een paar nachten wat extra uren te slapen en een dag of twee wat rustig aan te doen. Mensen die chronisch gestrest zijn kunnen dat niet. Zij vinden niet genoeg rust omdat ze vaak het idee hebben dat er geen tijd is om te ontspannen. De stressmodus van het lichaam is niet bedoeld om chronisch aan te staan want veel belangrijke processen worden er voor uit hun balans getrokken. Er worden bijvoorbeeld minder slaap- en gelukshormonen geproduceerd, de reserves worden niet aangevuld, herstelwerkzaamheden afgeraffeld en het afval wordt niet goed opgeruimd. Dat leidt tot oververmoeidheid.

Van oververmoeid naar overspannen

Mensen die kunnen toegeven dat ze oververmoeid zijn en bereid zijn om de nodige aanpassingen te maken om weer gezond te worden komen vaak relatief snel uit hun stressprobleem. Zij voelen zich oververmoeid omdat het lichaam nog snapt dat het rust nodig heeft. Met veel rusten, gezonde beweging en wat tijd voor hunzelf kunnen ze hun systeem weer in balans brengen. Als ze echter ingaan op de stress die hen vertelt dat ze door moeten vechten, dan raken ze overspannen.

Van overspannen naar burn-out

De term over-spannen geeft al aan wat er aan de hand is – in deze fase wordt de stressreactie automatisch getriggerd doordat het systeem zo gespannen is. Om uit een overspannen fase te raken is veel rust nodig en oefeningen om weer te leren ontspannen. Daarnaast is het belangrijk om de reden van de stress te achterhalen en iets te veranderen in dat aspect van het leven. Mensen die ondanks hun overspannenheid toch doorvechten maken hun laatste reserves op en krijgen te maken met een burn-out. Het vergt veel tijd en aandacht om daarvan te herstellen omdat het systeem geen basis meer heeft om een harmonische balans te herbouwen.